Cháy lá trên sầu riêng

Không phải mọi hiện tượng cháy lá đều giống nhau

Lá sầu riêng có thể bị tổn thương bởi nhiều nguyên nhân khác nhau và mỗi nguyên nhân sẽ có mức độ ảnh hưởng riêng. Nếu rầy xanh, rầy nhảy chủ yếu chích hút trên đọt non làm lá biến dạng hoặc khô đầu lá thì các loại sâu ăn lá, bọ cắt lá lại gây mất từng phần diện tích lá thông qua việc cắn phá phiến lá. Những dạng gây hại này đều làm giảm khả năng quang hợp nhưng thường xảy ra cục bộ và tốc độ lan rộng tương đối chậm.

Trong khi đó, cháy lá do nấm hoặc các tác nhân gây bệnh lại nguy hiểm hơn rất nhiều. Vết bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên phiến lá, từ mép lá, chóp lá cho đến giữa lá. Khi gặp điều kiện ẩm độ cao, mưa nhiều hoặc tán cây rậm rạp, bệnh có thể phát triển rất nhanh và lây lan sang nhiều lá khác trong thời gian ngắn. Đây cũng là lý do cháy lá do bệnh luôn được xem là một trong những đối tượng gây hại nghiêm trọng trên các vùng trồng sầu riêng hiện nay.

Giảm khả năng quang hợp của cả cây

Lá là cơ quan thực hiện quá trình quang hợp, nơi cây tổng hợp đường và các hợp chất hữu cơ phục vụ cho mọi hoạt động sinh trưởng và phát triển. Khi lá bị cháy, diện tích mô xanh chứa diệp lục giảm đi, đồng nghĩa với việc khả năng hấp thu ánh sáng và tổng hợp carbohydrate cũng giảm theo.

Nếu tỷ lệ lá bị bệnh tăng cao, tổng lượng dinh dưỡng do cây tạo ra mỗi ngày sẽ giảm đáng kể. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của cây, làm cây suy yếu và giảm khả năng đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng trong những giai đoạn quan trọng như ra hoa, đậu trái và nuôi trái.

Lá bị rụng làm cây mất nguồn dự trữ dinh dưỡng

Khi vết bệnh tiếp tục lan rộng và chiếm phần lớn diện tích phiến lá, lá sẽ dần mất chức năng sinh lý và bị cây đào thải. Đây là cơ chế tự nhiên nhằm loại bỏ những bộ phận đã bị tổn thương để hạn chế tiêu hao năng lượng.

Trong quá trình này, cây sẽ tăng tổng hợp các chất điều hòa sinh trưởng như Ethylene, kích thích hình thành tầng rời tại cuống lá và dẫn đến hiện tượng rụng lá. Mức độ bệnh càng nặng thì số lượng lá bị rụng càng nhiều, khiến tán cây trở nên thưa hơn và nguồn dự trữ dinh dưỡng cũng giảm mạnh.

Đối với sầu riêng, bộ lá không chỉ phục vụ quang hợp ở thời điểm hiện tại mà còn là nơi tích lũy nguồn carbohydrate dự trữ cho quá trình ra hoa và nuôi trái sau này. Vì vậy, mất lá đồng nghĩa với việc cây mất đi một phần "nguồn vốn" để đầu tư cho cả vụ mùa.

Sức khỏe cây mẹ suy giảm rõ rệt

Một khi cây bị nấm bệnh tấn công, không chỉ riêng lá bị ảnh hưởng mà toàn bộ hệ thống sinh lý của cây cũng thay đổi. Cây phải tiêu tốn nhiều năng lượng để kích hoạt cơ chế phòng vệ, đồng thời gia tăng tổng hợp các chất ức chế sinh trưởng nhằm phản ứng với điều kiện bất lợi.

Quá trình này khiến tốc độ sinh trưởng của cây chậm lại, khả năng hình thành rễ mới và phát triển cành lá cũng bị ảnh hưởng. Nếu bệnh kéo dài, sức đề kháng tự nhiên của cây suy giảm, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều đối tượng nấm và vi khuẩn khác tiếp tục xâm nhập. Khi đó, việc phục hồi cây sẽ khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều so với xử lý ngay từ giai đoạn đầu.

Ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nuôi hoa và nuôi trái

Trong kỹ thuật canh tác sầu riêng, phần lớn nguồn dinh dưỡng phục vụ quá trình nuôi hoa và phát triển trái đều được tạo ra từ hoạt động quang hợp của bộ lá. Khi diện tích lá khỏe giảm, lượng carbohydrate vận chuyển đến hoa và trái cũng giảm theo.

Hậu quả thường thấy là phát hoa nhỏ, hoa phát triển kém đồng đều, tỷ lệ đậu trái thấp hoặc trái non dễ rụng sinh lý. Đối với những cây đang nuôi trái, việc thiếu nguồn dinh dưỡng còn làm trái phát triển chậm, kích thước không đồng đều, dễ méo trái và ảnh hưởng đến chất lượng cơm ở giai đoạn cuối vụ.

Trong nhiều trường hợp, nhà vườn tăng cường bón phân nhưng hiệu quả vẫn không như mong muốn, bởi vấn đề không nằm ở lượng dinh dưỡng cung cấp mà nằm ở việc bộ lá đã mất khả năng tạo ra nguồn năng lượng cần thiết để cây sử dụng hiệu quả các chất dinh dưỡng đó.

Nguy cơ xì đọt trong giai đoạn mang hoa và mang trái

Một phản ứng sinh lý rất thường gặp ở cây sầu riêng là khi bộ lá bị mất nhiều, cây sẽ ưu tiên tái tạo lại diện tích quang hợp bằng cách phát sinh cơi đọt mới. Đây là cơ chế tự bảo vệ giúp cây duy trì sự sống trong điều kiện bất lợi.

Tuy nhiên, nếu hiện tượng này xảy ra vào giai đoạn cây đang ra mắt cua, xổ nhụy, đậu trái hoặc vô cơm thì sẽ gây ra nhiều hệ quả nghiêm trọng. Đọt non sẽ cạnh tranh trực tiếp nước và dinh dưỡng với hoa và trái, làm tăng nguy cơ rụng hoa, rụng trái non hoặc khiến trái phát triển không đồng đều.

Đặc biệt trong giai đoạn vô cơm, việc cây bất ngờ xì đọt sẽ làm một phần carbohydrate bị chuyển sang nuôi cơi lá mới thay vì tập trung vào trái. Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm tăng nguy cơ cơm sượng, giảm chất lượng thương phẩm của trái sầu riêng.

Phòng bệnh sớm luôn hiệu quả hơn chữa bệnh

Cháy lá do bệnh thường phát sinh mạnh trong điều kiện mưa nhiều, độ ẩm không khí cao và tán cây rậm rạp. Vì vậy, bên cạnh việc theo dõi để phát hiện sớm các vết bệnh đầu tiên, nhà vườn cần chủ động cắt tỉa cành tạo độ thông thoáng cho tán cây, quản lý nước hợp lý và duy trì bộ lá khỏe mạnh ngay từ sau thu hoạch.

Việc kiểm soát tốt các đối tượng gây bệnh ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp bảo vệ diện tích lá xanh, duy trì khả năng quang hợp và hạn chế những tác động dây chuyền đến quá trình ra hoa, nuôi trái. Đối với sầu riêng, bảo vệ bộ lá cũng chính là bảo vệ nguồn dinh dưỡng quan trọng nhất của cây và là nền tảng để đạt năng suất cao, chất lượng trái ổn định trong mỗi vụ sản xuất.

Xin cảm ơn quý bà con đã dành thời gian quan tâm và theo dõi bài viết của chúng tôi. Hy vọng rằng những thông tin trong bài sẽ cung cấp cho bà con những kiến thức hữu ích để áp dụng vào quá trình canh tác, mang lại hiệu quả cao. Để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích khác, quý bà con vui lòng truy cập trang web Công Ty CP Phân Bón Vi Lượng  của chúng tôi hàng ngày. Chúc bà con một mùa vụ bội thu!

CÔNG TY CỔ PHẦN PHÂN BÓN ĐA TRUNG VI LƯỢNG

Địa chỉ: 42/KDC, Tổ 9, khu vực Bình Thường B, Phường Long Tuyền, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam

Email: ctycppbdatrungviluong@gmail.com

Số điện thoại: 0785.988.689